VeiligheidENzorg

Bouwen op bewegend fundament: bouwen loont! Blog 3/3

In de eerste twee blogs van deze serie  (zie deel 1)  (zie deel 2) is betoogd dat een verbinding tussen zorg en veiligheid van groot maatschappelijk belang is. Deze verbinding ontstaat echter niet zomaar: centralisatie in het veiligheidsdomein en decentralisatie in het zorgdomein bijten elkaar, beide domeinen kampen met bezuinigingen en er is sprake van fundamentele verschillen. Daarnaast zien gemeenten zich – gezien de omvang van de decentralisaties – genoodzaakt prioriteiten te stellen. Toch is de doelgroep te kwetsbaar om te wachten tot een adequate verbinding vanzelf tot stand komt.

Belang van triage

In de tweede blog sloten we af met het belang van triage. Als sociaal wijkteam en Veiligheidshuis goed samen willen werken moet je vragen kunnen beantwoorden als: Hoe voorkom je dat wijkteams complexe casussen te lang bij zich houden, met als risico dat een casus escaleert? Hoe zorg je dat wijkteams niet alles zomaar over de schutting gooien? Hoe zorg je er voor dat een Veiligheidshuis een casus ook weer terug kan geven aan een wijkteam? Het antwoord zit in zowel duidelijke afspraken over op- en afschaling als het adequaat ondersteunen van uitvoerende professionals.

Best practice

Uit een bij Twynstra Gudde afgerond afstudeeronderzoek (Tjisse Bosch) blijkt dat hoewel veel gemeenten worstelen met dit vraagstuk, er ook een enkele gemeente is die duidelijk vorderingen maakt. De zogenaamde best practice. Een van de onderzochte gemeente heeft vroegtijdig een triage-instrument ontwikkeld waarmee duidelijkheid wordt gegeven over moment van op- en afschaling. Daarbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan bijbehorende taken en verantwoordelijkheden. Het instrument is een richtlijn voor zowel uitvoerende professionals, gemeentelijke ambtenaren als bestuurders.

Met een papieren model los je alleen niets op. In samenwerking met het veld wordt dit instrument van hoofdlijnen uitgewerkt tot een gemeenschappelijke, gedeelde en realistische interpretatie van werkafspraken. Het Veiligheidshuis heeft hierin een belangrijke adviesfunctie. Hoewel het een stevige investering vraagt, wordt door betrokkenen van zowel het Veiligheidshuis als de wijkteams het laagdrempelige en informele contact als waardevol ervaren.

Kopiëren of leren?

Een instrument zoals ontwikkeld in de ‘best-practice-gemeente’ is niet direct te kopiëren. Om meerwaarde te bieden moet een triage-instrument aansluiten bij de lokale omstandigheden. Toch toont onderzoek in deze gemeente een aantal factoren dat van belang is bij het ontwikkelen van meer samenhang tussen het Veiligheidshuis en het wijkteam. Om van deze best practice te kunnen hebben wij daarom vier aanbevelingen geformuleerd.

 

  1. Betrek gemeenten proactief bij het vormgeven van de samenwerking tussen Veiligheidshuis en sociale wijkteams. Het formuleren van een visie is een voorwaardelijke eerste stap voor een succesvolle ontwikkeling. Daarvoor is het van belang dat afdelingen welzijn én veiligheid binnen gemeenten met elkaar het gesprek aangaan; daar moet een gedeeld gevoel van urgentie ontstaan. Dit klinkt misschien vanzelfsprekend, maar blijkt in veel gemeenten niet het geval. Het gezamenlijk bespreken van casuïstiek blijkt in deze bijzonder effectief. Ook het betrekken van ambtenaren en bestuurders vanuit welzijn in een Stuurgroep Veiligheidshuizen draagt hier aan bij.

 

  1. Structureer de samenwerking tussen Veiligheidshuizen en sociale wijkteams met een triage-instrument. Het ontwikkelen van samenwerking zonder afspraken is kwetsbaar. Criteria voor op- en afschaling draagt er enerzijds aan bij dat het Veiligheidshuis niet overstroomt en anderzijds dat sociale wijkteams casuïstiek niet te lang bij zich houden. Het formuleren van criteria kan bijdragen aan het voorkomen van escalatie. Deze afspraken creëren echt meerwaarde wanneer deze in samenspraak met het veld worden uitgewerkt.

 

  1. Introduceer of benadruk een adviesfunctie van het Veiligheidshuis. Samenwerken is niet alleen op- en afschalen maar ook overleg, even meekijken en ondersteunen. Hoewel informeel contact alleen niet voldoende is, draagt het investeren in laagdrempelige en persoonlijke afstemming tussen het Veiligheidshuis en sociale wijkteams bij aan het versterken van samenhang. Het zijn uiteindelijk de professionals in het veld die het moeten doen. Het Veiligheidshuis kan helpen om de complexiteit van casuïstiek behapbaar te maken. Bovendien kan informele onderlinge afstemming zeker bijdragen aan vroegtijdig herkennen van complexe casuïstiek en daarmee aan het voorkomen van escalatie.

 

  1. Laat gemeenten zich uitspreken over de positie en de toekomstige ontwikkeling van het Veiligheidshuis. Wanneer het Veiligheidshuis het veiligheidsdomein met het sociaal domein moet verbinden, hoort daar ook een zeker mandaat, voldoende budget en voldoende capaciteit bij. Het is aan te bevelen dat de alle betrokken partijen zich in de stuurgroepen van de Veiligheidshuizen hier over uitspreken.

 

Hoewel het introduceren van een triage-instrument weer eigen uitdagingen met zich mee brengt, zijn gemeenten die hiermee aan de slag zijn gegaan in staat om stappen te zetten in een ontwikkeling die elders ontbreekt. Het verbinden van zorg en veiligheid kan binnen de dynamiek en de complexiteit gezien worden als bouwen op bewegend fundament. Dat neemt echter niet weg dat er een bijzondere verplichting is voor gemeenten om proactief deze opgave goed op te pakken om escalatie te voorkomen en tijdig passend te kunnen interveniëren.

 

Tjisse Bosch en Freek van der Laan

 

Dit is de derde blog in een serie van 3 om naast de probleemstelling een nadere verdieping te doen van de problematiek naar oplossingsrichtingen hoe de verbinding tussen zorg en veiligheid beter gestalte kan worden gegeven.

(Lees ook deel 1) (Lees ook deel 2)

Freek van der Laan

Als adviseur en manager op het brede veiligheidsdomein ben ik al geruime tijd betrokken bij organisatie- en werkingsvraagstukken.

Meer weten?

Mail mij op fvl@tg.nl of bel op 033 - 467 77 88

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *