Burgers aan het stuur

Welk stuur? En hoe dan?

‘Burgers aan het stuur!’, klinkt het steeds meer in gemeenteland. Investeren in burgerparticipatie, in zelfsturing, zou gemeenten veel opleveren. Maar dóe het maar eens. Natuurlijk, u staat er als gemeente best voor open, toch? Maar bij de uitvoering van die ambitie loopt u tegen grenzen aan. Het vraagt nogal wat van uw ambtenaren. En dan rijzen de vragen: waarom zou ik het eigenlijk doen, die burgers aan het stuur zetten? En hoe dan precies?

Waarom?

Waarom zou je als gemeente burgers aan het stuur willen zetten? Twee redenen: de maatschappelijke vraagstukken nemen in complexiteit toe. De inbreng van kennis en kunde van burgers is daarbij hard nodig. Daarnaast is de overheid zich vanaf de jaren zestig steeds meer gaan bemoeien met het inrichten en structureren van het ‘sociale’ in de samenleving. De zorg voor het individu en voor collectieven van individuen werd overgenomen of geregeld door de overheid. Gevolg: burgers nemen steeds vaker een afwachtende houding aan bij het nemen van verantwoordelijkheid voor de inrichting van sociale en fysieke aspecten in de samenleving. Terwijl de ‘participatiesamenleving’ iets heel anders vraagt.

Leernetwerk Burgers aan het Stuur

Om samen met gemeenten tot een doorbraak te komen, richtte Twynstra Gudde een aantal jaar geleden ‘Leernetwerk Burgers aan het Stuur’ op. Het leernetwerk stelde gemeenten in staat om intensief met elkaar te leren en ervaringen uit te wisselen over wat het echt betekent wanneer je burgers aan het stuur zet. In de jaren dat het leernetwerk actief was, leverde het een aantal zeer bruikbare lessen op. Die delen we graag.

Ondersteunen bij oplossingen

De overheid moet zich ontwikkelen van een overheid die problemen van burgers oplost, naar een overheid die burgers ondersteunt bij het oplossen van problemen. Want uit ervaring blijkt dat door burgers aan het stuur te zetten, oplossingen worden gecreëerd: er ontstaat meer ruimte voor ondernemerschap, de ‘pamperende’ overheid verdwijnt, de gemeenschap vitaliseert en meer burgers raken betrokken bij de publieke zaak.

Verandering is onvermijdelijk

De voordelen zijn duidelijk. Aan de slag dan, zou je zeggen. Maar dat is nog niet zo gemakkelijk. Ambtenaren moeten veranderingen in werken ondergaan. Ook komen er allerlei juridische aspecten bij kijken. Bovendien moet je als gemeente je inwoners heel goed kennen, je moet weten waar je energie zit. Alleen dan kun je burgers in beweging zetten en ze zelfs leiding laten nemen.

Partners betrekken

Binnen iedere gemeente zijn andere (publieke) organisaties actief die direct of indirect te maken hebben met de effecten van Burgers aan het Stuur. Welzijnsorganisaties, jeugdzorg, woningcorporaties. Ook zij moeten meegaan, en niet tegen-werken. Betrek daarom deze partners in een vroeg stadium en maak ze deelgenoot van het idee.

Geen strijdbijl: doen!

Binnen de gemeentes zelf, blijkt er vaak een strijd te woeden tussen ambtenaren en wethouders. Waarom moeten we dit doen? Belangrijke les hierbij is: Doen! Ga er op uit, de wijk in en neem anderen vanachter hun bureau mee. Het gesprek met burgers blijkt vaak tot veel positieve energie te leiden. Bovendien: begin klein, niet te ambitieus en wees tevreden met iedere voortgang.

Vind een balans

Uiteindelijk zal er door Burgers aan het Stuur een nieuwe balans ontstaan tussen overheden, maatschappelijk middenveld, en burgers. Burgers moeten serieus genomen worden, geef ze binnen de kaders ook echt zeggenschap en maak daar goede afspraken over. Betrek het maatschappelijke middenveld; je kunt niet zonder. En heb aandacht voor professionals in de uitvoering. Het gaat wel over hun werk en hun baan.

Veel lessen zijn geleerd, de eerste stappen zijn gezet. Ga de uitdaging aan en zet burgers aan het stuur. Dan gaan mensen co-creëren in plaats van consumeren. En daar willen we naartoe.

Meer lezen over samenwerken?

Wilt u meer weten over samenwerken in de markt(en) waarin u actief bent? Download dan een van de e-magazines over samenwerken die we voor u hebben samengesteld.

Download e-magazine

Jeroen den Uyl

Ondernemender worden: daar help ik organisaties bij. Van directie tot frontlijn. Hoe kunnen we nieuwe werkwijzen ontwikkelen die effectiever zijn en goedkoper? Denk aan resultaat verplichtend werken zoals Social Impact Bonds, maar ook aan efficiënter leren in en tussen organisaties. Ik koppel inhoudelijke uitdagingen aan de issues van de organisatie.Dat doe ik geestdriftig en volhardend; ik kan mensen makkelijk inspireren.

Meer weten?

Mail mij op juy@tg.nl of bel op 033 - 467 77 69

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *