Samenwerken tussen professionals vereist samenwerking

Samenwerking tussen gemeente, zorgverzekeraar en zorgorganisaties

Sinds 1 januari 2015 zijn de decentralisaties een feit. Zorg- en welzijnstaken die bijdragen aan meer zelfredzaamheid en participatie van inwoners zijn overgedragen naar de gemeente. Om de zorg dicht bij haar inwoners te organiseren, hebben veel gemeenten gekozen voor sociale wijkteams of buurtteams, die de spil vormen van het maatschappelijk netwerk in de wijk.

Enerzijds versterken ze het sociale vangnet in de wijk: het verenigingsleven, de buurthuizen, de vrijwilligers- en welzijnsinitiatieven en niet in de laatste plaats de eigen kracht van de inwoners en haar directe omgeving. Aan de andere kant verlenen ze (toegang tot) laagdrempelige hulp en begeleiding voor mensen die een extra steuntje in de rug kunnen gebruiken en zorgen ze ervoor dat – als het (even) nodig is – zwaardere of specialistische hulp wordt ingevlogen.

Eén gezin één plan

De leidende gedachte van één gezin één plan vraagt van professionals dat zij zich verenigen rondom het gezin. De maatschappelijke werker, de jeugdwerker, de wijkverpleegkundige, de huisarts of het consultatiebureau: niet langer opereren ze vanuit hun eigen werkorganisatie, maar werken ze samen rondom en vooral voor het gezin. En dat is niet alles. ‘Er vroeg bij zijn’ vraagt om een hecht netwerk van professionele zorg- of signaleringsfuncties op verschillende niveaus in de wijk. De wijkagent, de leerkracht, het buurthuis, de kerkgemeenschap; alle zijn hard nodig om de ambities voor preventie en vroegsignalering waar te maken.

Samenwerkingsopgaven van sociale wijkteams

Samenwerken door professionals

De sociale wijkteams zijn op veel plekken al stevig ingebed in de zorg- en welzijnnetwerken in de wijk. Er worden afspraken gemaakt over gezamenlijke overlegstructuren, zoals met ondersteuningsteams op scholen, SAVE-teams, wmo-consulenten en wijkverpleegkundigen. De ervaring leert dat de mate waarin die verschillende professionals elkaar weten te vinden, doorslaggevend is voor het succes van de samenwerking. Doorgaans gaat dat goed, zo zien we op veel plekken in het land.

Samenwerken op organisatieniveau

Maar is de samenwerking tussen professionals voldoende? ‘Achter’ die professionals staat immers een heel aantal instituties: de gemeente, de zorgverzekeraar, de zorg- en welzijnsinstellingen. ‘Elkaar vinden’ is ook op dat niveau belangrijk. Er zijn afspraken nodig over hoe de verschillende professionals zich tot elkaar verhouden: wie is in welke situatie in de lead? En hoe gaan we om met klachten en bezwaren? Hoe doen we recht aan privacywetgeving? Hoe verhouden wij ons tot samenwerkingspartners zoals de gemeente en de zorgverzekeraar, die tegelijkertijd financier zijn?

Omgaan met de paradox van conflicterende belangen

Vragen die raken aan de belangen van de betrokken instellingen en niet zelden leiden tot conflicterende situaties. Méér doen met minder middelen, samenwerken in plaats van zelf doen – het staat in contrast met de intrinsieke drijfveer van veel zorgorganisaties tot instandhouden. Van de omvang van de organisatie, het cliëntenbestand en de personele capaciteit.

De samenwerking in de decentralisaties kent dan ook een diep gewortelde paradox van enerzijds de samenwerking tussen professionals in het belang van de cliënt en anderzijds een gereguleerde afhankelijkheidsrelatie tussen opdrachtgevende en opdrachtnemende organisaties. Een paradox die zomaar kan verworden tot een kloof tussen gemeente en zorgaanbieders.

Gezamenlijke ambitie als leidraad

Hoe kan het anders? Een gezamenlijke ambitie van al die betrokken partijen en professionals helpt in het omgaan met die paradox. Wat willen wij met elkaar bereiken in onze stad of wijk? Wat komen de verschillende partijen halen en brengen? Welke kansen kunnen we samen benutten en welke belemmeringen moeten we uit de weg ruimen? Een gesprek dat niet alleen plaatsvindt op het niveau van de professionals, maar ook – misschien vooral – op het niveau van de betrokken organisaties en hun bestuur, manamagent en toezichthouders. Met de gezamenlijke ambitie als leidraad vormen samenwerken en onderhandelen niet langer tegenstellingen, maar zijn het twee zijden van dezelfde medaille.

Dit artikel is een pleidooi voor samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorg- en welzijnsorganisaties. Door recht te doen aan elkaars belangen en op zoek te gaan naar gezamenlijke drijfveren, kunnen we wegblijven uit een destructieve sfeer van onderhandelen. En meer toegevoegde waarde bieden voor cliënt en professional in het veld.

Roel Lauwerier

Thuis in het publieke domein. Voor complexe vraagstukken met een grote maatschappelijke relevantie kom ik graag mijn bed uit. Op een pragmatische manier zoek ik naar concrete oplossingen. Ik ben vooral actief met evaluatieonderzoeken, governancevraagstukken en de transformaties in het sociaal domein.

Meer weten?

Mail mij op rla@tg.nl of bel op 033 - 467 77 69

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *