Wijk

Wijkteams zetten de volgende stap

De sociale wijkteams in Nederland zijn op de goede weg: de teams staan, systemen zijn ingericht, professionals weten elkaar steeds beter te vinden en wachtlijsten zijn veelal weggewerkt. Maar tevreden zijn we nog niet: we voelen dat het tijd is voor een volgende stap. Een stap die vraagt om een gezamenlijke visie op de transformatie, gedragen en doorleefd door professionals, wijkteams en de gemeente. De doorontwikkeling van de wijkteams staat daarmee hoog op de agenda in gemeenteland. Maar zo makkelijk is het nog niet om op een effectieve manier te leren en ontwikkelen van en met elkaar. In dit artikel vertel ik over mijn onderzoek over leren en ontwikkelen in sociale wijkteams en mijn recente ervaringen in de praktijk.

Met de start van de sociale wijkteams in 2015 heb ik onderzoek gedaan naar het leren en ontwikkelen van de wijkteams. Ik vroeg mij af wat deze teams nodig hebben om zich in tijden van transitie en transformatie te ontwikkelen. In mijn ogen een belangrijke vraag, omdat ik geloof dat door te investeren in professionals en de ontwikkeling van de wijkteams, we ook investeren in de kwetsbare inwoner. Een solide basis en een heldere richting bleken de twee belangrijkste stappen richting effectief leren en ontwikkelen. De eerste stap, een solide basis, gaat over het creëren van duidelijkheid en veiligheid als basis om op voort te bouwen. Daarvoor zijn een veilig leerklimaat, heldere kaders, voldoende middelen en ondersteunende basisvoorzieningen nodig. De tweede stap, het ontwikkelen van een heldere richting, betekent dat de professionals goed begrip hebben van de bedoeling van de veranderingen in het sociaal domein en de gewenste uitkomsten. Lees hier ook mijn onderzoeksartikel.

Tijdens een recente opdracht voor Stichting Wijkteams Amersfoort werd het belang van deze twee stappen nogmaals benadrukt. De afgelopen weken ben ik in gesprek gegaan met wijkteamprofessionals, teamleiders en het management van de stichting. Er is in de afgelopen jaren al veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van de professionals en teams, door middel van trainingen, werken in duo’s en andere vormen van leren. En dit is te zien: professionals hebben een brede basis aan kennis, randvoorwaarden en basisvoorzieningen zijn op orde en professionals weten elkaar goed te vinden. Kortom, de solide basis is gelegd. Vanaf 2017 zijn de sociale wijkteams ondergebracht in de stichting. Met deze ontwikkeling wordt er ook ingezet op een volgende professionaliseringsslag: het is tijd voor een gezamenlijke, doorleefde en helderde richting.

“Loes heeft de afgelopen weken een onderzoek uitgevoerd naar het leren en ontwikkelen van onze wijkteamprofessionals en wijkteams. De onderzoeksresultaten zullen een belangrijke basis vormen voor ons beleid op leren en ontwikkelen. De afgelopen jaren hebben we veel geïnvesteerd in leren en ontwikkelen. Wij vroegen ons af hoe de professionals de verschillende vormen van leren ervaren, welke vormen de grootste toegevoegde waarde leveren aan de transformatie en op welke manier de organisatie leren en ontwikkelen het beste kan stimuleren en faciliteren. Het onderzoek leverde een aantal belangrijke inzichten op die o.a. het belang van een gezamenlijke en doorleefde richting en de dialoog daarover door alle lagen van de organisatie heen benadrukten.”

Reactie van de opdrachtgever, Stichting Wijkteams Amersfoort

De volgende stap: een heldere richting

Met een heldere richting bedoel ik dat teams met elkaar doorgronden wat de betekenis van de transformatie is. Zij moeten met elkaar doorleven wat ‘de nieuwe manier van werken’ en andere, net zulke holle begrippen betekenen. Toen mij werd gevraagd wat ik versta onder de transformatie, betrapte ik mezelf er ook op te vervallen in holle termen als ‘van zorgen voor naar zorgen dat’, ‘eigenkracht’ en ‘de cliënt centraal’. Concreet betekent het in mijn ogen een shift van plannen maken vóór mensen, naar plannen maken mét mensen. Door samen besluiten te nemen over wat nodig is om de situatie te verbeteren, voelt de cliënt zichzelf eigenaar van de situatie en de oplossingen en is hij of zij ook meer gemotiveerd om zich voor lange tijd te verbinden aan de oplossing. Hiervoor is een gelijkwaardige relatie nodig tussen professional en cliënt. Eigenkracht van de burger zal niet tot stand komen als de regie niet daadwerkelijk bij de cliënt ligt: de gemeente bepaalt kaders, de professional gaat in gesprek en geeft advies, maar de cliënt zal uiteindelijk beslissen over het daadwerkelijke plan van aanpak. Dit met de kanttekening dat in extreme gevallen deze regie van de cliënt beperkt wordt.

Door betekenis te geven aan de richting die je als team op wilt en dit concreet te maken krijgen holle begrippen invulling. Hierdoor kunnen professionals elkaar bevragen en aanspreken op gedrag. Een gezamenlijk vertrekpunt zorgt ervoor dat je keuzes kunt maken, prioriteiten kunt stellen en kunt leren van de fouten die je maakt. Zoals een van de wijkteamleiders uit Amersfoort verwoordde: “We moeten met elkaar weten waar de transformatie echt over gaat. Waarom doen we wat we doen? Wat gebeurt er als we het niet doen? Dat moeten we het echt voelen. Gezamenlijke normen en waarden als team zijn belangrijk, we moeten daar fris en scherp in blijven.” Nu hangt de manier van werken nog teveel af van de individuele professional. Die ene professional die vanaf het begin in de transformatie gelooft, zich makkelijk aan heeft gepast en daarmee vooroploopt. Maar om de transformatie door te laten sijpelen in de haarvaten van de samenleving zullen de teams gezamenlijk één visie en één werkwijze moeten uitdragen. Alleen zo raakt ook de cliënt gewend aan de nieuwe manier van ondersteuning die wordt geleverd, alleen zo zal het netwerk gewend raken aan betrokkenheid.

Heldere richting

Het tweede ingrediënt voor teamleren in tijden van transformatie is een heldere richting. Een heldere richting betekent dat de professionals goed begrip hebben van de bedoeling van de veranderingen in het sociaal domein en de gewenste uitkomsten. Ofwel, wat houden de transitie en de transformatie in? In welke richting moeten de wijkteams zich voortbewegen? Wat wordt er van de wijkteams verwacht op de korte en op de lange termijn? En, welke bijdragen kunnen de wijkteams leveren in het transformatieproces? Condities op verschillende niveaus (individueel-, team- en organisatie en systeemniveau) moeten tegelijkertijd en in afstemming met elkaar worden gemanaged om deze heldere, eenduidige richting te creëren en over te kunnen dragen.

Dialoog op alle niveaus

Tijdens de gevoerde gesprekken heb ik ervaren dat gewenste de doorontwikkeling niet vanzelf gebeurt. Het zetten van de volgende stap, het gezamenlijk doorgronden van de gewenste richting, vraagt om een constant gesprek over onderliggende normen en waarden van de transformatie. Dialogen binnen het team, en tussen de teamleden en de beleidsmedewerkers en managers kunnen hieraan bijdragen. Op deze manier kan een ‘lerend systeem’ worden gecreëerd. De doorontwikkeling van alleen de wijkteams is namelijk niet voldoende om de transformatie te laten slagen. Hiervoor is een lerend systeem noodzakelijk, waarin op alle niveaus en in alle subsystemen wordt geleerd, van elkaar en met elkaar.

Meer weten?

Als u interesse heeft in een nadere toelichting of andere vragen heeft, kunt u contact met mij opnemen via lsl@tg.nl of 06 – 28 45 84 84.

Twynstra Gudde heeft diverse producten ontwikkeld voor het professionaliseren van sociale wijkteams. Eén van de producten die het leren in sociale wijkteams bevorderd is ‘Verticaal maatwerk leren’.

Loes Sluiters

Als adviseur bij de adviesgroep Overheid en Organisatie ben ik betrokken bij diverse organisatievraagstukken in de publieke sector, voornamelijk binnen gemeenten. Tijdens mijn afstudeeronderzoek naar teamleren in sociale wijkteams in Nederland heb ik een passie ontwikkeld voor vraagstukken in het sociaal domein: vraagstukken in een dynamisch veld waarin diverse partijen samenkomen en waarin de mens centraal staat. Daar wil ik mij voor inzetten!

Meer weten?

Mail mij op lsl@tg.nl of bel op 033 - 467 77 69

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *