Bouwen aan een nieuw sociaal domein in Altena

De gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem gaan per 1 januari 2019 fuseren tot de nieuwe gemeente Altena. Het is daarom zaak te bouwen aan een nieuwe gemeentelijke organisatie die past bij de context en omvang van de gemeente Altena. De afgelopen tijd is er hard gewerkt aan de vormgeving van een toekomstige organisatie sociaal domein die aansluit bij de zorg en ondersteuningsbehoeften van de inwoners van de nieuwe gemeente en recht doet aan de belangen en wensen van de drie fuserende gemeenten. Twynstra Gudde begeleidde de ambtelijke werkgroep Sociaal Domein met de vormgeving van deze nieuwe organisatie.

Een stuurbare, wendbare en slagvaardige organisatie

De nieuwe gemeente Altena is een samenvoeging van drie gemeenten met 21 kernen met elk een eigen identiteit en een eigen karakter, met eigen eisen, wensen en eigenschappen. Er wordt een grote schaalsprong gemaakt wat betreft aantal inwoners en wat oppervlakte betreft is de nieuwe gemeente de grootste van Brabant. Factoren waar rekening mee moet worden gehouden bij de organisatie en uitvoering van de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet.

De werkgroep Sociaal Domein heeft gewerkt aan een advies voor een stuurbare, wendbare en slagvaardige organisatie welke per 1 januari 2019 functioneel is. Twynstra Gudde ondersteunde de werkgroep bij dit proces, door zowel procesbegeleiding als inhoudelijke begeleiding. Dit heeft geresulteerd in een voorstel voor de organisatie van het sociaal domein voor zowel de toegang als de backoffice, passend bij de toekomstvisie voor de gemeente Altena.

Van expeditie naar uitgangspunten

Met de werkgroep hebben we verschillende stappen gezet om te komen tot het uiteindelijke voorstel.  Centraal in de aanpak stond het ophalen van inzichten, het betrekken van relevante stakeholders en het creëren van draagvlak voor het proces en de inhoud. Beelden werden opgehaald tijdens de expeditie fase door middel van verschillende werksessies en interviewrondes met medewerkers in ketens van het sociaal domein van de drie gemeenten, verschillende actoren uit het maatschappelijk netwerk (o.a. scholen, wijkagenten, welzijnsorganisaties en cliënt- en participatieraden), vertegenwoordigers van de gemeenteraden en met de portefeuillehouders van de drie gemeenten. Daarnaast zijn we geïnspireerd door de gemeente ’s-Hertogenbosch die ons een kijkje liet nemen in de keuken van hun sociaal domein.

Vervolgens zijn we samen met de werkgroep aan de slag gegaan met deze opgehaalde beelden en inzichten. Tijdens deze fase is het referentiekader ontwikkeld en doorvertaald naar een voorstel voor de werkprocessen in en de organisatie van het sociaal domein. Concreet zijn de volgende resultaten opgeleverd:

  1. Gedragen begrippen en uitgangspunten (referentiekader) die leidraad zijn bij de inrichting en de vormgeving van het sociaal domein van de nieuwe gemeente Altena.
  2. Uitwerking van dit referentiekader naar vorm en inrichting van de drie gebieden die betrokken zijn bij het sociaal domein: één integrale toegangspoort, de backoffice en de relatie tussen beleid- en uitvoering. Zowel de vorm, de kerntaken en diensten, eerste opzet van werkprocessen als de aansluiting op elkaar zijn uitgewerkt.
  3. Afstemming met diverse werkgroepen, icoonprojecten en draagvlak bij bestuurders.

Een tweebenig sociaal domein

Bij het vormgeven van de nieuwe organisatie waren twee uitgangspunten van belang voor de gemeenten. In de eerste plaats de opgave om te komen tot een integrale toegang waarbij  nauw en flexibel wordt samengewerkt met de maatschappelijke en professionele netwerken die in de 21 kernen functioneren.  In de tweede plaats het borgen van  de kwaliteit binnen en de kennis van de verschillende onderdelen van het sociaal domein, dat zorg en ondersteuning op een efficiënte manier worden georganiseerd en dat bestuur richting raad en samenleving de noodzakelijk verantwoording kan afleggen.  Het eerste uitgangspunt is vooral gericht op horizontale ketenprocessen, het tweede vooral op verticale ketenprocessen. Om beide uitgangspunten te borgen, is er in de gemeente Altena gekozen voor een tweebenige organisatie inrichting: zowel via een netwerkorganisatie als via de lijnorganisatie. Het is niet óf het rechterbeen (flexibiliteit) óf het linkerbeen (efficiëntie), maar juist tweebenigheid die als competentie steeds relevanter wordt.

Meer weten over onze kijk op tweebenig organiseren? Lees hier verder.

De meerwaarde van Twynstra Gudde

Een doorontwikkeling of hervorming van het sociaal domein brengt hoe dan ook onzekerheden met zich mee, zowel voor medewerkers van de gemeenten, maatschappelijke partners als voor inwoners. De meerwaarde van Twynstra Gudde ligt in het bij elkaar brengen van de verschillende belangen en behoeften van deze stakeholders. Door gebruik te maken van verschillende werkvormen en interventies. Door concrete organisatieconcepten en ontwikkelingsperspectieven aan te dragen. En bovenal, door het voorgenomen doel altijd scherp te houden.

Meer weten over onze kijk op organisatievormen in het sociaal domein of onze aanpak? Neem vrijblijvend contact op met Loes Sluiters (lsl@tg.nl) of Roel Lauwerier (rla@tg.nl)

Loes Sluiters

Loes Sluiters

Adviseur

Als adviseur help ik publieke organisaties met vraagstukken op het gebied van organisatieontwikkeling, -verandering en -inrichting. Dit doe ik met een onderzoekende blik en een positief kritische houding. Ik reflecteer op wat ik zie gebeuren en weet patronen en dynamieken in organisaties goed te duiden.

06-28458484

Meer

Roel Lauwerier

Roel Lauwerier

Senior adviseur

Thuis in het publieke domein. Voor complexe vraagstukken met een grote maatschappelijke relevantie kom ik graag mijn bed uit. Op een pragmatische manier zoek ik naar concrete oplossingen. Ik ben vooral actief met evaluatieonderzoeken, governancevraagstukken, (intergemeentelijke) samenwerkingsverbanden en de transformatie van het sociaal domein.

033 - 467 77 69
Meer